Przegląd mleczarski 10/2026
dr inż. Waldemar Dzwolak
Zrównoważone opakowania do żywności – nowe wyzwania dla bezpieczeństwa i trwałości produktów mleczarskich
Streszczenie
W artykule przedstawiono wpływ zmian w systemach opakowaniowych, wynikających z rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym, na bezpieczeństwo i trwałość żywności, ze szczególnym uwzględnieniem produktów mleczarskich. Omówiono najważniejsze kierunki zmian wynikające z rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR), w tym zwiększanie recyklowalności opakowań, wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu oraz rozwój systemów ponownego użycia. Scharakteryzowano potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem recyklatów oraz papieru i tektury, w tym możliwość występowania zanieczyszczeń chemicznych i substancji niezamierzenie dodanych (NIAS). Omówiono wpływ zastępowania struktur wielomateriałowych rozwiązaniami monomateriałowymi na właściwości barierowe i trwałość żywności. Na przykładzie serów dojrzewających wskazano znaczenie właściwego doboru materiału i warunków pakowania dla zachowania jakości i trwałości produktu. Zwrócono również uwagę na wymagania związane z wielokrotnym użyciem opakowań. Wskazano, że istotne zmiany materiału lub konstrukcji opakowania powinny być uwzględniane w zarządzaniu zmianą w systemie bezpieczeństwa żywności. Podkreślono, że zwiększanie zrównoważoności środowiskowej opakowań nie powinno prowadzić do pogorszenia ich funkcji ochronnej ani obniżenia bezpieczeństwa, jakości i trwałości żywności.
Słowa kluczowe: zrównoważone opakowania; bezpieczeństwo żywności; materiały do kontaktu z żywnością (FCM); recykling; recyklowalność; gospodarka o obiegu zamkniętym; trwałość żywności
Sustainable Food Packaging – New Challenges for the Safety and Shelf Life of Dairy Products
Abstract
The article presents the impact of changes in packaging systems driven by the development of the circular economy on food safety and shelf life, with particular emphasis on dairy products. The main directions of change resulting from Regulation (EU) 2025/40 (PPWR) are discussed, including increasing packaging recyclability, the use of recycled materials, and the development of reuse systems. Potential hazards associated with the use of recycled materials, as well as paper and board, are characterized, including the possible presence of chemical contaminants and non-intentionally added substances (NIAS). The impact of replacing multi-material structures with mono-material solutions on barrier properties and food shelf life is also discussed. Using ripened cheeses as an example, the importance of appropriate selection of packaging materials and packaging conditions for maintaining product quality and shelf life is highlighted. Attention is also given to the requirements associated with reusable packaging. It is indicated that significant changes in packaging material or design should be addressed as part of change management within the food safety management system. The article emphasizes that improving the environmental sustainability of packaging should not compromise its protective function or adversely affect food safety, quality, or shelf life.
Keywords: sustainable packaging; food safety; food contact materials (FCM); recycling; recyclability; circular economy; food shelf life
mgr. inż. Monika Małkowska-Kowalczyk; dr hab. inż. Justyna Żulewska, prof. UWM
Fiber-based packaging w przemyśle mleczarskim
Streszczenie
Świadomość konsumentów, działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, a także kwestie zarządzania odpadami dały nowy impuls materiałom papierowym i kartonowym, a także pokazały nowe ścieżki rozwoju dla produkcji opakowań z materiałów włóknistych, tzw. fiber-based packaging. Papier jest uważany za ekologicznie najbardziej zrównoważony materiał do zastosowań opakowaniowych ze względu na swoje odnawialne pochodzenie i kompostowalność. Wysoka dostępność i niski koszt materiałów celulozowych czynią je bardzo atrakcyjnym wyborem do zastosowań opakowaniowych. Niestety porowata struktura i grupy hydroksylowe występujące w materiale celulozowym wiążą wodę, co obniża jego funkcjonalność, w tym wytrzymałość mechaniczną i nośność. Do pakowania produktów mleczarskich wymagane jest stosowanie dodatkowych powłok do materiałów fiber-based. Takie dodatki mogą potencjalnie ograniczać recykling materiału włóknistego i utrudniać jego kompostowalność. Ponadto istnieją obawy środowiskowe związane z polifluorowanymi (PFAS) materiałami powłokowymi, które trafiają do strumienia ścieków. Nowe rozporządzenie UE w sprawie opakowań (PPWR) nakłada wiele ograniczeń i obowiązków mających zastosowanie w szeroko pojętym obrocie opakowań. W związku z tym na popularności zyskują alternatywne, biodegradowalne i kompostowalne organiczne lub nieorganiczne materiały. Takie powłoki mogą promować gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz zmniejszać obciążenie składowisk i zanieczyszczenie środowiska.
Słowa kluczowe: materiały włókniste, papier, karton, opakowanie
Fiber-based packaging in dairy industry
Abstract
Consumer awareness, initiatives promoting sustainable development, and waste management issues have given new impetus to paper and board materials, whilst also opening up new avenues for the development of fibre-based packaging. Paper is considered the most environmentally sustainable material for packaging applications due to its renewable origin and compostability. The high availability and low cost of cellulose-based materials make them a very attractive choice for packaging applications. Unfortunately, the porous structure and hydroxyl groups present in cellulose-based materials bind water, which reduces their functionality, including mechanical strength and load-bearing capacity. The packaging of dairy products requires the use of additional coatings on fibre-based materials. Such additives may potentially limit the recyclability of the fibre-based material and hinder its compostability. Furthermore, there are environmental concerns regarding perfluorinated (PFAS) coating materials that end up in the wastewater streams. The new EU Packaging Regulation (Packaging and Packaging Waste Regulation, PPWR) imposes numerous restrictions and obligations applicable to the packaging sector in the broadest sense. Consequently, alternative, biodegradable and compostable organic or inorganic materials, which can enhance compostability, are gaining in popularity. Such coatings can promote a circular economy and reduce the burden on landfill sites and environmental pollution.
Keywords: fibrous materials, paper, cardboard, packaging
dr Piotr Wasyluk
Opakowanie jako system. O możliwym kierunku rozwoju opakowań
Streszczenie
Branża opakowań przechodzi od innowacji skoncentrowanych na materiałach do bardziej systemowego podejścia do projektowania. Opakowanie coraz częściej łączy funkcje związane z ochroną produktu, trwałością, logistyką, danymi, sposobem konsumpcji oraz ponownym użyciem i recyklingiem. Artykuł omawia najważniejsze kierunki tej zmiany. Zjawiska te składają się na szerszy trend Packaging as a System (opakowanie jako system), w którym opakowanie projektuje się jako część całego ekosystemu produktu. Szczególne znaczenie podejście to może mieć w mleczarstwie, gdzie wybór opakowania bezpośrednio wpływa na trwałość żywności, logistykę, wygodę konsumenta i ograniczanie strat.
Słowa kluczowe: opakowanie jako system, innowacje opakowaniowe, inteligentne opakowania, gospodarka obiegu zamkniętego, trwałość produktu, cyfrowe opakowania, zrównoważone opakowania, opakowania dla żywności
Packaging as a system. On the possible direction of packaging development
Abstract
The packaging industry is shifting from material-focused innovation towards a more systemic approach to packaging design. Packaging is increasingly expected to combine product protection with shelf-life management, logistics, data, consumption patterns, reuse, and recycling. The article discusses key directions of this transition. Together, these developments point towards a broader trend of Packaging as a System, in which packaging is designed as an integral part of the entire product ecosystem. This approach may be particularly relevant to the dairy industry, where packaging directly affects product shelf life, logistics, convenience and food waste reduction.
Keywords: Packaging as a System, packaging innovation, intelligent Packaging, circular economy, product shelf life, connected Packaging, sustainable Packaging,food packaging
dr hab. inż. Marlena Piekut, prof. PW
Od lokalnej tradycji do globalnego rynku
Model glokalizacji fermentowanych produktów mleczarskich
Streszczenie
Współczesny przemysł mleczarski coraz częściej wykorzystuje zjawisko glokalizacji, łącząc lokalne tradycje produkcyjne z globalnymi trendami żywieniowymi, takimi jak wysoka zawartość białka, probiotyki i żywność funkcjonalna. Celem artykułu jest analiza procesu glokalizacji pięciu tradycyjnych produktów fermentowanych: skyru, kefiru, labneh, ayranu i lassi. Dla każdego z nich omówiono pochodzenie kulturowe, tradycyjne i przemysłowe metody produkcji, mechanizmy adaptacji rynkowej oraz czynniki sukcesu i bariery ekspansji. Wskazano, że skyr i kefir są już dobrze ugruntowane na rynku polskim, natomiast labneh, ayran i lassi pozostają produktami niszowymi o istotnym potencjale rozwojowym. Artykuł stanowi przegląd aktualnej literatury naukowej, a jego wnioski mogą być wykorzystane przez producentów mleczarskich w Polsce przy projektowaniu innowacji produktowych łączących autentyczność z oczekiwaniami współczesnych konsumentów.
Słowa kluczowe: fermentowane produkty mleczarskie, glokalizacja, produkty tradycyjne, globalizacja rynku żywności, internacjonalizacja, lokalne dziedzictwo żywnościowe, innowacje produktowe
From Local Tradition to the Global Market
A Glocalization Model for Fermented Dairy Products
Abstract
The contemporary dairy industry increasingly relies on glocalization, combining local production traditions with global nutritional trends such as high protein content, probiotics, and functional foods. The aim of this article is to analyse the glocalization process of five traditional fermented dairy products: skyr, kefir, labneh, ayran, and lassi. For each product, cultural origins, traditional and industrial production methods, market adaptation mechanisms, as well as success factors and expansion barriers are discussed. The analysis shows that skyr and kefir are already well established on the Polish market, while labneh, ayran, and lassi remain niche products with significant development potential. The article is based on a review of current scientific literature, and its conclusions may support dairy manufacturers in Poland in designing product innovations that combine authenticity with the expectations of modern consumers.
Keywords: fermented dairy products, glocalization, traditional products, food market globalization, internationalization, local food heritage, product innovation